قلمکاری روی پارچه

آشنایی با قلمکاری | هنر مردمان ایران زمین

هنر قلمکاری هنر چاپ یا نقش زدن بر روی پارچه است که این پارچه ها کاربرد خاص خود را دارد.نمونه هایی از کابربردهای این پارچه ها عبارتنداز : روتختی ،کیف، رویه پشتی ، رومیزی ، رویه لحاف ، سجاده ، سفره ، روسری ، دستمال و کتیبه هایی برای مراسمات عزاداری و سوگواری .

فهرست مطالب

تاریخچه قلمکاری

هنر قلمکاری هنر ایجاد نقش ها بر روی پارچه است و قدیمی ترین قالب های شناخته شده  نقش زنی بر روی  پارچه در ایران ، سه قالب تراشیده از سنگ هستند.گفته شده است  که در دوره های 4 و 5 هجری  این قالب ها به همراه آثار سفالی در حفاری های نیشابور کشف شده اند.

از دلایل اصلی شکل گیری این هنر زیبا در ایران موقعیت جغرافیایی ایران می باشد به طوری که ایران سرزمینی است که از طرفی به آسیای میانه و از طرفی دیگر به دریای سیاه و مدیترانه دسترسی دارد و همین امر باعث تبادلات و ارتباطات شرق و غرب کره خاکی از طریق ایران شده است .

بسیاری از کارشناسان حوزه ی هنر بر این عقیده اند که از این هنر از دوره ایلخانی در ایران رواج داشته چرا که با آمدن کالاهای چینی به ایران مخصوصا در زمان مغول تقاضا برای مالاهای نقش دار با سبک چینی در ایران افزایش یافت . از این رو هنرمندان نساجی و نقاشان ایرانی به بهره از این طرح ها و نقش ها روی آوردند و پارچه قلمکار که در آن زمان محدود بود یک انسجام کامل تری به خود گرفت و با همکاری هنرمند و صنعتگر این حرفه تکامل یافت و بعدها پیشرفت های زیادی کرد .

شواهد محکم دیگری وجود دارند که نشان می‌دهند قلمکارسازی و چاپ قلمکار در دوره تیموریان در شهرهایی همچون رشت، شیراز، بروجرد، مشهد، سمنان، گناباد، نخجوان، دامغان، نجف آباد، کاشان، یزد، اصفهان و همدان رواج داشت. در آن زمان مرغوب ترین پارچه ها از آنِ بروجرد بود و شهر اصفهان فقط یکی از مراکز تولید قلمکار به شمار می رفت.

قلمکاری روی پارچه

مواد اولیه قلمکارسازی

  1. پارچه
  2. قالب
  3. رنگ

پارچه

جنس پارچه ای که برای قلمکاری باید انتخاب شود، پارچه نخی (پنبه ای) چون که جذب رنگ پارچه نخی از نوع مشابه آن یعنی پارچه پشمی بهتر است . ولی در حالت کلی 5 نوع پارچه در ایجاد و خلق این هنر بکار می روند که عبارتنداز :

  • پارچه های ابریشمی طبیعی 
  • پارچه کرباس که رواج بیشتری دارد .
  • متقال كه بافت ریزتری نسبت به کرباس دارد و اكثر پارچه های قلمكار موجود در بازار از این نوع هستند.
  • چلوار و كتان بافت خارجی

قالب

برای اینکه نقش های قلمکار بر روی پارچه منتقل شود قلمکار از قالب های چوبی با نقش های متفاوت استفاده میکند. این قالب ها دارای نقش های برجسته های هستند و هر نقش از اهمیت خاصی برخوردار است . و می توان گفت که بخش اصلی قلمکارسازی ، قالب سازی است که معمولا توسط قلب تراشان مجرب انجام می پذیرد. طراحان قالب های چوبی طرح های مد نظر را به تفکیک رنگ و در رنگ های متفاوت بر روی چوب هایی همچون زالزالک و گلابی می تراشند . که دلیل استفاده از این چوب ها استحکام و انعطاف پذیری بالای آنها می باشد .

قلمکاری روی پارچه
قلمکاری روی پارچه

رنگ

کیفیت رنگ یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده مرغوبیت قلمكار است و هر قدر در تركیب رنگ ها و انتخاب مواد اولیه رنگ دقت بیشتری به خرج داده شود ارزش قلمکار نیز بالاتر می رود. مهارت و تجربه ایرانیان در رنگ آمیزی یکی از عوامل مهم پیشرفت نساجی بوده است . رنگ های اصلی مورد استفاده در كار قلمكار سیاه، قرمز، آبی، سبز و زرد است که از تركیب آنها به نسبت های معین رنگ های دیگری به دست می آیند. به عنوان مثال تركیب یک قسمت از رنگ سیاه با سه قسمت از رنگ قرمز، موجب به دست آمدن رنگ قهوه ای می شود. مواد طبیعی رنگ مورد نظر را در ظرف سفالی به نام تاره می ریزند و با اضافه كردن مواد دیگری همچون كتیرا، گلیسیرین و آب رنگ دلخواه را آماده مصرف می کنند.

ما را در اینستاگرام دنبال کنید.

جستجو در سایت

درحال بارگذاری ...
بستن
مقایسه

اگر برای خرید و انتخاب مدل مورد نظرت نمیتونی تصمیم بگیری
کارشناسای ما به طور رایگان شما رو راهنمایی میکنن ...